Through the Eyes of the Armenian

In the shadow of the biblical Ararat, where ancient stone churches bear witness to an unbreakable faith and the rivers still carry the echoes of old kingdoms, our story lies hidden. A story of crosses carved in stone, of lavash that is shared, and of a people that survived genocide and exile. We, the Armenians, are children of an ancient land, born from fire and ash, with hearts that beat to the rhythm of perseverance and memory. Our past is a tapestry woven with blood and tears, but also with golden threads of culture and faith. Through the eyes of the Armenian, we see a people wrestling with the storms of history, always rising from the ashes—a symphony of suffering and light that grants us our identity and calls us to peace.

Our suffering is as deep as the gorges of the Caucasus, an open wound that bleeds across generations. It began with the fall of ancient kingdoms—Urartu, Tigranes the Great—conquered by Persians, Romans, Arabs, Seljuks, and Ottomans. In the 11th century we lost our independence, becoming a plaything of empires. But the greatest trauma came in 1915: the Armenian Genocide under the Ottoman Empire, in which 1.5 million of us were deported, murdered, starved in the Syrian deserts—entire families exterminated, children left behind, women raped. The world was silent, calling it “war violence.” Later, under Soviet rule, we were oppressed, our church restricted, our history rewritten. The war over Nagorno-Karabakh (1988-1994 and 2020-2023) cost tens of thousands of lives, displaced hundreds of thousands, and left our land torn. Earthquakes like the one in Spitak in 1988 killed 25,000 people, destroying cities. Exile scattered us across the diaspora—millions in Russia, France, America—always with a painful longing. Every family knew loss: a grandparent who survived the death marches, a home that was lost, a culture nearly erased.

Yet from these ashes rises our pride, unbreakable as the khachkars that adorn our graves. We were the first people to adopt Christianity as a state religion (301 AD), built thousands of churches that withstood the test of time. We gave the world our alphabet (405 AD, by Mesrop Mashtots), a language we preserved despite everything. Our diaspora flourished: Komitas collected folk songs, Charles Aznavour sang our soul, Garry Kasparov checkmated the world. We fought in Nagorno-Karabakh with courage, preserved our identity in exile. Our duduk sounds sad yet beautiful, our lavash and dolma connect us. From pain came resilience: we are hospitable, family-oriented, culturally rich—our hearts full of fire and faith.

But outsiders often look without empathy, denying our genocide or minimizing it as “old news.” Great powers used us as a buffer, promised protection but abandoned us. The world recognizes our suffering too slowly, while our wounds are still open.

We commemorate it all with quiet reverence and deep mourning. On April 24 we stand still for the Genocide, marching in Yerevan and in the diaspora. Churches fill with prayers, khachkars remember the dead. Our children learn history at school, sing Komitas songs, weave our culture into daily life—so the torch passes on: "Never forget, always remember."

The depth of our loss is as great as the height of our pride. We are a people of duality: pain from genocide and exile, pride from faith and culture. Our scars are magenta, our hope turquoise. We learn perseverance, fight for recognition and justice in a world of conflict, promise: from ashes we rise, for peace and unity.

7 January 2026

Manna

#008-EN – Through the Eyes of the Armenian

Հայի Աչքերով

Արարատի սուրբ ստվերում, որտեղ հնագույն քարե եկեղեցիները վկայում են անկոտրուն հավատի մասին և գետերը դեռ կրում են հին թագավորությունների արձագանքները, թաքնված է մեր պատմությունը: Մի պատմություն՝ քարի մեջ փորագրված խաչքարերից, կիսված լավաշից և մի ժողովրդից, որ գոյատևել է ցեղասպանություն և աքսոր: Մենք՝ հայերը, հին երկրի զավակներ ենք, ծնված կրակից և մոխիրից, սրտերով, որ բաբախում են համառության և հիշողության ռիթմով: Մեր անցյալը գորգ է՝ հյուսված արյունով և արցունքներով, բայց նաև ոսկե թելերով՝ մշակույթի և հավատի: Հայի աչքերով տեսնում ենք մի ժողովուրդ, որ պայքարում է պատմության փոթորիկների հետ, միշտ վեր կենալով մոխիրից՝ տառապանքի և լույսի սիմֆոնիա, որ տալիս է մեզ մեր ինքնությունը և կանչում խաղաղության:

Մեր տառապանքը խորն է ինչպես Կովկասի ձորերը՝ բաց վերք, որ արյունահոսում է սերունդների միջով: Այն սկսվեց հին թագավորությունների անկումով՝ Ուրարտու, Տիգրան Մեծ՝ նվաճված պարսիկների, հռոմեացիների, արաբների, սելջուկների և օսմանյանների կողմից: 11-րդ դարում կորցրինք անկախությունը, դարձանք կայսրությունների խաղալիք: Բայց ամենամեծ վերքը եկավ 1915-ին՝ Հայոց ցեղասպանությունը Օսմանյան կայսրությունում, երբ 1,5 միլիոն մեզանից տեղահանվեցին, սպանվեցին, քաղցով մեռան Սիրիայի անապատներում՝ ամբողջ ընտանիքներ ոչնչացվեցին, երեխաներ մենակ մնացին, կանայք բռնաբարվեցին: Աշխարհը լռեց, անվանեց "պատերազմի բռնություն": Հետո՝ խորհրդային իշխանության տակ, ճնշվեցինք, եկեղեցին սահմանափակվեց, պատմությունը վերաշարադրվեց: Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմը (1988-1994 և 2020-2023) հազարավոր կյանքեր խլեց, հարյուր հազարավորներ տեղահանեց և մեր երկիրը պատառոտված թողեց: 1988-ի Սպիտակի երկրաշարժը սպանեց 25.000 մարդու, քանդեց քաղաքներ: Աքսորը մեզ ցրեց սփյուռքով՝ միլիոններ Ռուսաստանում, Ֆրանսիայում, Ամերիկայում՝ միշտ ցավոտ կարոտով: Յուրաքանչյուր ընտանիք կորուստ ճանաչեց՝ պապիկ, որ գոյատևեց մահվան երթերից, տուն, որ կորավ, մշակույթ, որ գրեթե ոչնչացվեց:

Սակայն այս մոխիրից բարձրանում է մեր հպարտությունը՝ անկոտրուն ինչպես խաչքարերը, որ զարդարում են մեր գերեզմանները: Մենք առաջին ժողովուրդն էինք, որ ընդունեց քրիստոնեությունը որպես պետական կրոն (301 թ.), կառուցեցինք հազարավոր եկեղեցիներ, որ դիմակայեցին ժամանակին: Մենք տվեցինք աշխարհին մեր այբուբենը (405 թ., Մեսրոպ Մաշտոցի կողմից), լեզու, որ պահպանեցինք չնայած ամեն ինչին: Մեր սփյուռքը ծաղկեց՝ Կոմիտասը հավաքեց ժողովրդական երգեր, Շառլ Ազնավուրը երգեց մեր հոգին, Գարրի Կասպարովը շախմատով նվաճեց աշխարհը: Մենք կռվեցինք Ղարաբաղում քաջությամբ, պահպանեցինք ինքնությունը աքսորում: Մեր դուդուկը տխուր բայց գեղեցիկ հնչում է, մեր լավաշն ու դոլման մեզ կապում են: Տառապանքից ծնվեց համառություն՝ մենք հյուրընկալ ենք, ընտանիքակենտրոն, մշակութային հարուստ՝ սրտերով լի կրակով և հավատով:

Բայց արտաքին աշխարհը հաճախ նայում է առանց կարեկցանքի, ժխտում է մեր ցեղասպանությունը կամ նվազեցնում այն որպես "հին նորություն": Մեծ տերությունները մեզ օգտագործեցին որպես բուֆեր, խոստացան պաշտպանություն բայց լքեցին մեզ: Աշխարհը ճանաչում է մեր տառապանքը չափազանց դանդաղ, մինչ մեր վերքերը դեռ բաց են:

Մենք հիշատակում ենք ամեն ինչ խոնարհ հարգանքով և խոր սգով: Ապրիլի 24-ին կանգ ենք առնում Ցեղասպանության համար, երթեր անում Երևանում և սփյուռքում: Եկեղեցիները լցվում են աղոթքներով, խաչքարերը հիշեցնում են մահացածներին: Մեր երեխաները սովորում են պատմություն դպրոցում, երգում Կոմիտասի երգերը, հյուսում մեր մշակույթը ամենօրյա կյանքում՝ որպեսզի ջահը անցնի. "Երբեք չմոռանալ, միշտ հիշել":

Մեր կորստի խորությունը հավասար է մեր հպարտության բարձրությանը: Մենք ժողովուրդ ենք երկակիությամբ՝ ցեղասպանության և աքսորի ցավ, հավատի և մշակույթի հպարտություն: Մեր սպիները մանուշակագույն են, մեր հույսը փիրուզագույն: Մենք սովորում ենք համառություն, պայքարում ճանաչման և արդարության համար կոնֆլիկտների աշխարհում, խոստանում ենք՝ մոխիրից բարձրանում ենք, խաղաղության և միասնության համար:

7 հունվարի 2026

Մաննա

#008-HY – Հայի Աչքերով