Through the Eyes of the Azerbaijani

In the shadow of the Caucasus, where the Caspian Sea kisses our land and flames of eternal fire rise from the ground, our story lies hidden. A story of carpets that weave tales, of mugham that touches the soul, and of a people that stood firm between empires. We, the Azerbaijanis, are children of an ancient land of fire, born from mud and oil, with hearts that beat to the rhythm of pride and pain. Our past is a tapestry woven with blood and tears, but also with golden threads of culture and perseverance. Through the eyes of the Azerbaijani, we see a people wrestling with the storms of history, always rising from the ashes—a symphony of suffering and light that grants us our identity and calls us to peace.

Our suffering is as deep as the oil wells that made us rich and cursed us, an open wound that bleeds across generations. It began with conquests—Persians, Arabs, Mongols, Russians—who tore our land apart. In the 19th and 20th centuries we became part of the Russian Empire and later the Soviet Union, our identity suppressed, our language and culture restricted. The tragedy of Khojaly in 1992, during the war over Nagorno-Karabakh, cost hundreds of civilians their lives in one night of massacre. The First Karabakh War (1988-1994) drove nearly a million of us from our homes, left occupied territories behind, and tore families apart. Decades of poverty, corruption, and authoritarian rule weighed us down. The Second Karabakh War in 2020 brought victory but also thousands of dead, maimed, and traumatized. Oil brought wealth, but also environmental destruction and a "resource curse" that fed inequality. Every family knew loss: a home in Karabakh that never returned, a son who did not come home, a culture that nearly fell silent.

Yet from these ashes rises our pride, unbreakable as the Caucasus and fiery as Yanar Dag. We reclaimed our land in 2020, restored dignity after years of occupation. We gave the world the first democratic republic in the Muslim world (1918), oil that fueled the modern world, mugham that became UNESCO heritage. Our carpet art weaves centuries of history, our cuisine connects East and West, our poets like Nizami still inspire. In the diaspora and at home we built Baku into a glittering city, won Eurovision, excelled in chess and wrestling. From pain came resilience: we are hospitable, family-oriented, proud of our secular identity—our hearts full of fire.

But outsiders often look without empathy, seeing us as an "oil country" or a pawn in geopolitical games. Great powers supported the occupation of our land for years, minimized Khojaly, used us for energy without seeing our pain. The world praises our modernity but was silent too long about our injustice.

We commemorate it all with quiet reverence and deep determination. On March 31 we remember the genocide against Azerbaijanis in 1918, on February 26 Khojaly. Monuments in Baku and beyond honor the martyrs of Karabakh. Our children learn history at school, sing mugham, weave carpets—so the torch passes on: "Never forget, always forward."

The depth of our loss is as great as the height of our pride. We are a people of duality: pain from war and exile, pride from reconquest and culture. Our scars are magenta, our hope turquoise. We learn determination, fight for justice in a world of conflict, promise: from ashes we rise, for peace and unity.

7 January 2026

Manna

#011-EN – Through the Eyes of the Azerbaijani

Azərbaycanlının Gözü ilə

Qafqazın kölgəsində, Xəzər dənizi ölkəmizi öpdüyü və yerdən əbədi alovların qalxdığı yerdə bizim hekayəmiz gizlənir. Xalçaların hekayələr toxuduğu, muğamın ruhu toxunduğu və imperiyalar arasında dayanan bir xalqın hekayəsi. Biz, azərbaycanlılar, qədim od ölkəsinin övladlarıyıq, palçıq və neftdən doğulmuşuq, ürəklərimiz qürur və ağrı ritmində döyünür. Keçmişimiz qan və göz yaşı ilə toxunmuş xalçadır, lakin həm də mədəniyyət və əzmkarlıq qızıl ipləri ilə. Azərbaycanlının gözü ilə tarixin fırtınaları ilə mübarizə aparan, həmişə küldən qalxan bir xalq görürük – əziyyət və işıq simfoniyası, bizə kimliyimizi verən və bizi sülhə çağıran.

Əziyyətimiz neft quyularımız kimi dərindir, nəsillər boyu qanayan açıq yara. Farslar, ərəblər, monqollar, ruslar tərəfindən fəthlərlə başladı. 19-cu və 20-ci əsrlərdə Rusiya imperiyasının və sonradan Sovet İttifaqının bir hissəsi olduq, kimliyimiz sıxışdırıldı, dilimiz və mədəniyyətimiz məhdudlaşdırıldı. 1992-ci ildə Xocalı faciəsi Qarabağ müharibəsi zamanı yüzlərlə mülki vətəndaşın bir gecədə qətlə yetirilməsi ilə baş verdi. Birinci Qarabağ müharibəsi (1988-1994) demək olar ki, bir milyonumuzu evlərindən qovdu, işğal olunmuş ərazilər qoydu və ailələri parçaladı. Onilliklər yoxsulluq, korrupsiya və avtoritar idarəçilik bizi sıxdı. İkinci Qarabağ müharibəsi 2020-ci ildə qələbə gətirdi, lakin minlərlə ölü, yaralı və travmalı. Neft sərvət gətirdi, lakin həm də ətraf mühitin məhvi və “resurs lənəti” bərabərsizliyi qidalandırdı. Hər ailə itki tanıdı: Qarabağda heç vaxt qayıtmayan ev, evə qayıtmayan oğul, demək olar ki, susdurulan mədəniyyət.

Lakin bu küldən qürurumuz qalxdı, Qafqaz kimi sarsılmaz və Yanar Dağ kimi alovlu. 2020-ci ildə torpağımızı geri qaytardıq, illər işğaldan sonra ləyaqəti bərpa etdik. Dünyaya müsəlman dünyasında ilk demokratik respublikanı (1918) verdik, müasir dünyanı qidalandıran neft, UNESCO irsi olan muğam. Xalça sənətimiz əsrlərin tarixini toxuyur, mətbəximiz Şərq və Qərbi birləşdirir, Nizami kimi şairlərimiz hələ də ilham verir. Diasporada və vətəndə Bakını parlaq şəhərə çevirdik, Avroviziyanı qazandıq, şahmat və güləşdə fərqləndik. Ağrıdan əzmkarlıq doğuldu: qonaqpərvərik, ailəyönümlü, sekulyar kimliyimizlə qürurluyuq – ürəklərimiz odla dolu.

Lakin kənarlar çox vaxt empatiyasız baxır, bizi “neft ölkəsi” və ya geosiyasi oyunda piyada kimi görür. Böyük güclər illərlə torpağımızın işğalını dəstəklədi, Xocalını kiçiltdi, bizi enerji üçün istifadə etdi, ağrımızı görmədi. Dünya müasirliyimizi tərifləyir, lakin haqsızlığımız haqqında uzun müddət susdu.

Biz bunu hər şeyi sakit hörmət və dərin qətiyyətlə xatırlayırıq. 31 martda 1918-ci ildə azərbaycanlılara qarşı soyqırımı xatırlayırıq, 26 fevralda Xocalı. Bakıda və xaricdə abidələr Qarabağ şəhidlərini şərəfləndirir. Uşaqlarımız məktəbdə tarixi öyrənir, muğam oxuyur, xalça toxuyur – odun keçməsi üçün: "Heç vaxt unutma, həmişə irəli."

İtkinin dərinliyi qürurumuzun hündürlüyü qədərdir. Biz ikilik xalqıyıq: müharibə və sürgündən ağrı, fəth və mədəniyyətdən qürur. Yara izlərimiz bənövşəyi, ümidimiz firuzəyi. Qətiyyət öyrənirik, münaqişəli dünyada ədalət uğrunda mübarizə aparırıq, vəd edirik: küldən qalxırıq, sülh və birlik üçün.

7 yanvar 2026

Manna

#011-AZ – Azərbaycanlının Gözü ilə